کتابخانه دیجیتال شهرداری اصفهان
بازدیدکنندگان:

کل بازدیدکنندگان: نفر
بازدیدکنندگان امروز: نفر
منابع:

کل منابع : جلد
کتاب عربی : جلد
کتاب فارسی : > جلد
کتاب اصفهان شناسی : جلد
مقالات :جلد
اعضا و کاربران:

کل اعضا : نفر
اعضا فعال : نفر

کاربران برخط : نفر
عضو شدگان امروز : نفر


آر.اس.اس. و کاربرد آن در کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی

آر.اس.اس. و کاربرد آن در کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی

نويسنده: اسماعيل جعفرپور

 چکیده:

به‌کارگیری فناوری‌های ساده، نوین، و کارآمد در کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی، به منظور تسهیل جریان اطلاعات‌ و دسترسی به اطلاعات جدید با کمترین تلاش، بسیار مهم است. همچنین، فن‌آوری آر.اس.اس. به منظور رساندن اطلاعات روزآمد به کاربران از اهمیت بالایی برخوردار است. مقاله حاضر به بحث در مورد این ابزار پرداخته است، و ضمن اشاره به تاریخچه، شکل‌گیری و مشخصات فنی آر.اس.اس. روش‌های به‌کارگیری فن‌آوری مذکور را تشریح نموده است. همچنین به بحث در مورد مزايا و کاربردهاي آر.اس.‌اس. در کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی پرداخته و راه‌کارهايي را براي استفاده از اين ابزار به منظور رفع نيازهاي اطلاعاتي کاربران ارائه مي‌دهد.

 کلیدواژه­ها

 آر.اس.اس.، او.پی.ام.ال.، وب2، کتابخانه2، کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع رسانی

1-مقدمه

به‌کارگیری "فناوری­های اطلاعات و ارتباطات"[1] تاثیر شگرفی بر  علوم کتابداری و اطلاع رسانی گذاشته است. پیشرفت‌های صورت گرفته در حوزه اطلاعات و ارتباطات این امکان را فراهم کرده­است که روشها و نظام­های سنتی انتقال اطلاعات با روشها و نظام­های جدیدتر، سریع­تر و کم اشتباه­تر جایگزین شوند. خودکارسازی کتابخانه­ها، توسعه پایگاه­های اطلاعات، شبکه سازی کتابخانه­ها، کاربردهای اینترنت و اینترانت در علوم کتابداری و اطلاع رسانی، و دیگر تحولات، سال‌ها است که با تسهیل کارهای کتابخانه و کاربر مدار کردن خدمات کتابخانه­ها، کتابداران و مراجعین را بهره­مند ساخته است. پیشرفت­های حاصل شده در وب و ظهور وب 2 روند این تحولات را تسریع نموده است (Bansode et all 2009). با شکل‌گیری مفهوم وب 2، ابزارهای وب 2 به سرعت در حال گسترش هستند. 

 

2-آر.اس.­اس.[2]

دیگر لازم نیست برای خواندن مطالب جدید یک سایت از مرورگر استفاده کنید. بلکه به کمک آر.اس.­اس. سایت موردنظر و نصب نرم افزار آر.اس.­اس.خوان و حتی بدون مرورگرها می­توان محتوای مورد علاقه را پی‌گیری کرد. افزون بر این سایت‌هایی نظیر گوگل و یاهو تسهیلات فوق را فراهم کرده­اند. که می­توانید صفحه گوگل را متناسب با نیازتان، شخصی کنید و آر.اس.اس.   های مختلف را به آن معرفی نمایید. در این صورت نیازی به نصب برنامه خاصی ندارید و در هر جا که باشید به منابع اطلاعاتی مورد علاقه خود به وسیله صفحه گوگل دسترسی خواهید داشت. همچون وبلاگ[3]، آراس­اس هم جزء ابزارهای وب2 قلمداد می­شوند. با در اختیار گذاشتن آر.اس.اس. و یا ایکس.­ام.­ال.[4] یک سایت، داده­های آن هم در سایتهای دیگر قابل استفاده است و هم با ابزارهای دیگر قابل دسترسی است.بنابراین آر.اس.اس. ‌یک فناوری ساده ولی بسیار کار آمد است.  آر اس اس سرنام موارد مختلفی مثل موارد زیر است (All about RSS 2004):

RDF Simple Syndication, Rich Site Summary, Really Simple Syndication

بنابر ویکی‌پدیا "آر اس اس خانواده‌ای از قالب‌های خورد فید[5] در وب است که برای انتشار محتویاتی که در بازه‌های زمانی خاص به‌روزرسانی می‌شوند استفاده می‌شود (مانند وب‌نوشت‌ها، عناوین اخبار، و پادکست‌ها[6](". آراس­اس قالبی است مبتنی بر ایکس­ام­ال که امکان نشر موارد جدید را ممکن می­سازد. هدف آن در حقيقت جمع‌آوري اطلاعات سايت‌هاي مختلف است بدون آن ‌كه کاربر مجبور باشد تمام سايت‌ها را صفحه به صفحه مرور ‌‌كند. به طور كلي هدف فن­آوري آراس­اس اين است كه به شما اجازه دهد بدون اين‌كه مجبور باشيد تمام سايت را صفحه به صفحه مرور كنيد، موضوعات و اخبار جديد مربوط به آن را مشاهده كنيد. اگر وب‌سايتي امكان استفاده از آر‌اس‌اس را براي کاربران فراهم سازد، مي‌توان با اشتراك در سايت مزبور و استفاده از برنامه‌هاي آر‌اس‌اس‌خوان، از مطالب جديد آن سايت مطلع شد و در وقت صرفه‌جويي نمود. ‌طبق تعريف «ويكي‌پديا»، آر‌اس‌اس يكي از قالب‌هاي معروف «وب فيد» [7]است که براي به‌روز رساني اطلاعات مختلف از قبیل اخبار جدید، صدا و فیلم در صفحات وب از آن استفاده مي‌شود. آر.اس.اس.   توسط شرکت یوزرلند[8]  در سال 1997 ایجاد شد(حمیدی، 1386) و در همان سال نِت­اسکيپ [9]از آراس‌اس براي کم کردن ترافيک سايت خود و نشان دادن خلاصه خبرهاي جديد سايت، در خبرگزاري‌هايي مثل «بي‌بي‌سي» و «سي‌نت» استفاده کرد (مرادی، 1386) . فرمت اصلي آر‌اس‌اس مانند فايل‌هاي ايکس‌ام ال است و اطلاعات در قالب اين فايل‌ها كه اصطلاحا آر‌اس‌اس‌ نام دارند، منتشر مي‌شود. دستور زبان آر‌اس‌اس چيزي شبيه يک سند ايكس‌‌ام‌ال است که از دو قسمت تشکيل شده: قسمت اول، اطلاعات يا برچسب‌هاي ثابتي که بسته به نوع داده‌هايي که قرار است به اشتراک گذاشته شوند متفاوت هستند، و قسمت بعدي داده‌هاي متغير يا همان مطالب جديد که بين اين برچسب‌هاي ثابت قرار مي‌گيرند. در واقع ناشران و تهيه‌كنند‌گان، مطالب يا اخبار خود را با استفاده از اين فناوري روي سايت خود قرار مي‌دهند و كاربر سايت با استفاده از برنامه­های آر‌اس‌اس‌خوان[10] یا خبرخوان[11] مي‌تواند سايت‌هاي معرفي‌شده توسط کاربر را به صورت مدام جست‌وجو كند و مطالب تازه‌ را (غالباً در قالب صفحات اچ‌تي‌ام‌ال) به كاربر ارائه ‌دهد.

 

2-1خبرخوان یا آر.اس­.اس.رسان

خبرخوانها در کل سه نوع هستند:

  1. خبرخوانهایی که باید روی رایانه نصب شوند. که اینها خود بصورت رایگان و غیر رایگان قابل دریافت و استفاده هستند: Amphetadesk, Feedreader, NewsDesk, Active Web Reader, RSSeader و ...تعدادی از برنامه­های خبرخوان هستند .(Moffat, 2003). در تصویر(1) یک خبرخوان به همراه قسمتهای مختلف آن ارائه شده است. همانطور که ملاحضه می شود در کل از سه قسمت صفحه بندی تشکیل شده است. در این نوع خبرخوان برای دریافت اخبار یک سایت کافیست روی شمایل آر اس اس  موجود در سایت مورد نظر راست کلیک کرده و با انتخاب Copy Shortcut در خبرخوان Paste نماییم و یا آدرس سایت مورد نظر را در خبرخوان خود وارد کنیم.

 

تصویر 1. تصویری از یک خبرخوان به همراه قسمتهای مختلف آن

 

  1. خبرخوانهای پیوسته[12] که در وب موجود هستند و لازم نیست بر روی رایانه نصب شود. در این نوع خبرخوان، هر کاربری یک شناسه و گذرواژه دارد که با ورود به سایت خدمت دهنده می­توان سایتهای ارائه دهنده خدمات آر اس اس  را به سایت خبرخوان معرفی کرد. این خبرخوان­ها در فواصل معین و منظم به بررسی سایت­های معرفی شده اقدام می­کنند و اطلاعات روزآمد را به کاربر ارائه می­کنند. از سایتهایی که بدین صورت اقدام به ارائه خدمت می­کنند می­توان به سایت گوگل با ابزار [13]Google Reader و یاهو با ابزار MY Yahoo[14] اشاره نمود(حمیدی، 1386). تصویر(3و2) سایتهای مذکور را نشان می­دهد.

 

تصویر 2. سایت خبرخوان گوگل

 

      

تصویر 3. سایت خبرخوان یاهو (http://my.yahoo.com) 

 

 

 

 

  1. مرورگرهای خبرخوان که امکان استفاده از آر اس اس  را بصورت داخلی بر روی مرورگر بدون نیاز به نصب نرم افزار و نیز بدون نیاز به شناسه و گذرواژه فراهم کرده­اند. مرورگرهايي مانند  فايرفاكس[15] و اینترنت اکسپلورر[16] به صورت داخلی این ابزار را دارند که مي‌توان از آن استفاده كرد(صفائي، 1385). تصویر (3) محل قرار گرفتن ابزار مذکور بر روی مرورگر اینترنت اکسپلورر را نشان می­دهد. این مرورگر به هنگام مرور صفحات وب در صورتی که سایتی دارای خدمت آر اس اس  باشد بصورت خودکار آنها را تشخیص می­دهند و به دریافت اخبار از آن سایت­ها می­پردازند. در صورتی که سایتی این خدمات را ارائه کند ابزار مذکور از خاکستری به نارنجی تغییر رنگ داده و وجود خدمت آر اس اس  در سایت را اعلام می­کند. چنانکه علاقمند باشید عناوین سایتی را که در حال مشاهده هستید همواره و بدون مراجعه به سایت دریافت نمائید لازم است فید مذکور را ثبت کنید. بدین منظور کافیست پس از رفتن به سایت مورد نظر روی ابزار نارنجی رنگ  کلیک کنید تا صفحه فید باز شود سپس بر روی گزینه Subscribe to this feed کلیک کنید از این پس به هنگام اجرای برنامه مرورگر فیدهای افزوده شده به مرورگرتان بطور خودکار روزآمد خواهد شد. با کلیک بر روی زبانه feeds (که در تصویر با علامت     مشخص شده است) می‌توان عناوین جدید را مرور و محتویات هر کدام را مشاهده نمود.

 

تصویر 4. ستاره قرمز رنگ محل قرار گرفتن ابزار آر. اس. اس.  و محل فیدهای افزوده شده به مرورگر جهت دریافت اخبار  جدید را نشان می­دهد.

 

 

2-2مشخصات و قالب آر.اس.اس. 

قالب اصلي آر.اس.اس.‌ مانند فايل‌هاي ایکس ام ال است و اطلاعاتش را در قالب اين فايل‌ها كه اصطلاحاً RSS Stream  يا  RSS FEED نام دارد، منتشر مي‌كند. در واقع ناشران و تهيه‌كنندگان مطالب يا اخبار يك لینک فید را روي سايت خود قرار مي‌دهند و كاربر مي‌تواند روش خود برای استفاده از این اخبار را با توجه به سه نوع برنامه­های معرفی شده فوق انتخاب نماید. اين برنامه‌ها در سرورهاي معرفي شده به آن‌ها به صورت مدام جست‌وجو مي‌كنند و اگر مطلب تازه‌اي در اين سايت‌ها وجود داشت، آن‌ها را براي كاربران نمايش مي‌دهند كه اغلب در قالب صفحات اچ تی ام ال[17] است. اين ابزار مانند برنامه آوت‌لوك[18] كه ايميل‌هاي واردشده به صندوق ايميل را هر چند لحظه چك مي‌كند و به كاربر اطلاع مي‌دهد، موضوعات و محتويات جديد سايت‌هاي معرفي شده به خود را چك مي‌كند و آن‌ها را به كاربر نشان مي‌دهد. امروزه بسياري از سيستم‌هاي مديريت محتوا امکان توليد آر‌اس‌اس را به عنوان يکي از خروجي‌هايشان فراهم کرده‌اند. وب‌سايت‌هاي خبري زيادي مانند بي‌بي‌سي، ياهو نيوز، سي‌نت، وايرد، اسليت، سالون، رولينگ استونز، و... از اين فناوري استفاده مي‌كنند و خبرهايشان را از راه‌هاي گوناگون به ميليون‌ها خواننده مي‌رسانند.(مرادی، 1386) خوشبختانه آراس‌اس فناوري پیچیده­ای ندارد از این رو اضافه کردن آن به خروجي‌هاي نرم‌افزارهاي مديريت محتوا و خبر، کار دشواري نيست. بدون بهره­گیری از آر اس اس ، کاربران باید بطور روزمره سایتهای مورد نیاز خود را مرور نمایند تا در صورت وجود اخبار و اطلاعات جدید، از آن باخبر شوند. در صورتی که با بهره گرفتن از برنامه­های آر اس اس  خوان سایت­های ثبت شده بطور خودکار مورد بررسی قرار گرفته و در صورت وجود اطلاعات و اخبار جدید، به اطلاع کاربران رسانیده می­شود. از آن جائیکه فیدهای آر اس اس  کوچک بوده و به سرعت بارگذاری می­شوند لذا می­توان از آنها حتی در تلفن همراه و یا دستیار شخصی دیجیتالی[19] استفاده کرد. (W3schools, 2008). آر.اس.اس. به منظور توزیع محتوای وب از ایکس ام ال استفاده می­کند. فیدهای آر.اس.اس. ابزار آر دی اف[20] هستند، و فایلهای آراس­اس در داخل خود، فراداده دارند، که به توصیف محتوا می­پردازد(Lewin, 2000). وب سایتی که می­خواهد به دیگر سایتها اجازه انتشار بخشی از محتوای سایتش را بدهد، اقدام به تولید یک سند آر اس اس  نموده و به وسیله یک ناشر آر اس اس  به ثبت می­رساند. این سند می­تواند شامل اطلاعاتی نظیر اخبار و وقایع جدید عنوانهای خبری و غیره باشد. قالب ایکس ام ال خاصی که برای تولید فید آر اس اس کاربرد دارد غالبا به روشهای مختلفی ایجاد می­شود. سایتهای خبری  و وبلاگها که استفاده زیادی از آر اس اس  می­کنند از سیستمهای مدیریت محتوا بهره می­برند، که به صورت خودکار فیدهای آر اس اس  را روزآمد می­کند(Bansode et all, 2009). تصویر(5) شمای کلی از نحوه برقراری ارتباط بین سایتهای وب، فیدهای آر اس اس ، فایلهای ایکس ام ال  و رایانه­ها را نشان می­دهد.

 

تصویر  5. شمای کلی از نحوه برقراری ارتباط بین اجزاء مختلف سیستم آر اس اس

(http://softwaregarden.com/about rss)

 

 

به منظور درک بهتر محتوای یک فید آر اس اس  در تصویر(6) نمونه ساده شده­ای از ساختار یک فید آر اس اس  ارائه می­شود. که در آن ساختار کلی و متن یک فید و فایل نوشته شده به زبان ایکس ام ال را نشان می­دهد.

 

 

 

 

 

 

 

 

تصویر 6. نمونه ساده شده­ای از ساختار یک فید آر.اس­.اس.

 

 

اغلب در وب‌سایتهایی که خدمات آر.اس.اس.‌ ارائه می­شود اشکال و یا نوشته­هایی وجود دارد که معرف دسترسی به آر.اس.اس‌. است. نمونه­ای از نشانه­ها و عباراتی که در سایتها به منظور ارائه خروجی آر.اس.اس‌. ممکن است در دسترس باشند:

RSS 2.0                                  

با کليک بر روی اين عبارات، به صفحه خروجی آر اس اس  سايت وارد می­شويد. با دادن اين آدرس به نرم­افزارهای نمايشگر آر.اس.اس. ، نیز می­توان محتويات آن را مشاهده کرد. در حال حاضر تقريباً تمام ابزارهاي ساخت وبلاگ‌ در دنيا قادر به ساختن خروجي آر‌اس‌اس هستند که مي‌توان آن را به عنوان يکي از دلایل گسترش آراس­اس دانست. به منظور تسهیل دسترسی به آراس­اس خدمت جدیدی به نام او پی ام ال[21]ارائه شده است که در ادامه تشریح می­شود.

3- او.پی.ام.ال.

او.پی.ام.ال. یک قالب ایکس ام ال به منظور تهیه خروجی از رئوس مطالب است. این ابزار می­تواند لیستی از آر.اس.اس‌.های تهیه شده را فراهم کند، که می­تواند بسیار مفید باشد. بسیاری از ارائه کنندگان آر اس­اس امکان تهیه خروجی بصورت قالب اوپی­ام­ال را فراهم کرده­اند، و بسیاری از نرم­افزارها و ارائه کنندگان خدمات آر­اس­اس هم فایلهای تهیه شده اوپی­ام­ال را به عنوان ورودی قبول می­کنند. فرض کنید شما اخباری را از طریق نرم­افزار خاصی دریافت می­کنید که متشکل از اخبار 50 سایت مختلف است. و تمایل دارید این اخبار را دوست شما هم دریافت کند، لذا یک فایل خروجی او پی ام ال تهیه و به دوستتان ارسال می­کنید، وی هم با وارد کردن این فایل در نرم­افزار آر­اس­اس خوان خود، می­تواند به اخبار تمامی50 سایت مورد علاقه شما دسترسی پیدا کند ( www.opml.org).

بسیاری تمایل دارند علاقه­مندیهای خود را با دیگران به اشتراک بگذارند. لذا یک فایل او پی ام ال تهیه کرده و آن را با دیگران به اشتراک می­گذارند. سایت او پی ام ال از سایت­هایی است که به منظور به اشتراک گذاری این فایلها آموزشهای لازم را ارائه می­کند.

 

4- آر.اس.‌اس. در کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع رسانی

گسترش فناوري‌ به خصوص در عرصه انتشار اطلاعات، باعث شده بود بسیاری تصور کنند که دیگر نیازی به کتابداران و متخصصان اطلاع‌رساني وجود ندارد. اما همانطور که مرادی (1386) خاطر نشان می­کند "عصر حاضر، عصر فناوري و انفجار اطلاعات است و همچنان براي اطمينان از صحت اطلاعات و تأمين دقيق نيازهاي اطلاعاتي کاربران، به نيروي متخصص براي شناسايي و گزينش منابع و اطلاعات نياز است." آر‌اس‌اس‌ مکمل خوبي براي انواع روش‌هاي آگاهي‌رساني جاري و اطلاع‌رساني گزينشي در کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع رسانی هستند. کاربران بسياري خواهان دريافت تازه‌ترين اخبار کتابخانه‌ها و سازمان متبوع، اطلاعات مربوط به منابع جديد اطلاعاتي در کتابخانه و دنياي نشر، فهرست مندرجات نشريات تازه منتشرشده، به‌روزرساني راهنما‌ها و دست‌نامه‌هاي سازماني و حرفه‌اي، اطلاع‌رساني پادکست‌ها، و آگاهي‌يابي از اطلاعات کارگاه‌ها و همايش‌هاي ملي و بين‌المللي در حوزه فعاليت سازمان مربوطه هستند که با استفاده از فناوري آر‌اس‌اس اين نياز به‌راحتي مرتفع مي‌گردد.

به‌طور کلي فناوري‌هاي وب 2، به تحکيم ارتباطات دو سويه کتابخانه و کاربر کمک شاياني کرده‌اند وکتابخانه‌ها را در تعامل بيش‌تر با کاربر و اطلاع‌رساني مستمر و کارآمد یاري مي‌دهند. در جدول(1) مقایسه­ای بین وب و مجموعه فناوری­هایی که موجب پدید آمدن وب2 شده است، به نقل از(O'Reilly, 2005) ارائه می­شود.

 

تصویر 7. صفحه اول سایتwww.opml.org

 

 

جدول(1) مقایسه وب1 با نسل جدید وب معروف به وب2

وب

 

وب2

دابل کلیک

 

سیستم تبلیغاتی گوگل(google adsense)

Ofoto[22]

 

Flickr[23]

Akamai[24]

 

بیت تورنت

mp3.com[25]

 

Napster[26]

دایره­المعارف برخط بریتانیکا

 

ویکیپدیا، دانشنامه آزاد

وب سایت های شخصی

 

وبلاگ نویسی

evite[27]

 

upcoming.org[28] and EVDB[29]

معاملات نام دامنه

 

بهینه سازی موتورهای جستجو

مرور صفحات

 

کسب درآمد با کلیک کردن

 شکار و ذخیره صفحات وب

 

خدمات طراحی وب

چاپ و نشر

 

مشارکت

سیستم های مدیریت محتوا

 

ویکی­ها

دایرکتوری و راهنماها(طبقه بندی)

 

برچسب­گذاری ("رده بندی مردمی")

چسبندگی

 

پیوند

 

بطور کلی  ویژگی نسل گذشته سایت های وب تولید محتوا توسط عده­ای كم برای كاربران بسیار بوده است (مانند همان تولید انبوه كالا در گذشته) در حالی كه در وب 2 تعامل كاربر با محتوای روی شبکه مانند تعامل وی با كامپیوتر شخصی خود فرد است. و دیگر مانند وب عده­ای تولید كننده محتوا و عده­ای كاربر آن نخواهد بود بلكه این مرز تا حد زیادی (شاید هم به كلی) از میان می رود.

آر اس اس هم به عنوان یکی از خصایص وب2 نقش بارزی در اطلاع رسانی اجتماعی دارد.

استفاده از آر اس اس  روشی بسیار مناسب برای روزآمد نگه داشتن اطلاعات کاربران کتابخانه در مورد منابع، خدمات و اخبار آن می­باشد. کاربران  کتابخانه اغلب برای دسترسی به اطلاعات جدید کتابخانه به سایت آن مراجعه کنند، ولی با استفاده از آر اس اس  بر روی رایانه خود اطلاعات و اخبار جدید را بدون هیچ زحمتی دریافت خواهند کرد(Dey & Sarkar, 2009). محدودیتی در استفاده از آر اس اس  برای وبلاگها، سایتهای خبری و سایتهای تجاری وجود ندارد. هچنین تعدادی از کتابخانه­ها به استفاده از آن روی آورده­اند، و شمار کتابخانه­هایی که شروع به استفاده از آر.اس.اس.، به منظور ارتقاء و توسعه خدمات خود کرده­اند، پیوسته در حال افزایش است (McKiernan, 2006)‌.

به نظر دی و سردار کتابخانه­ها از طریق آر اس اس  خدمات اطلاعاتی زیر را ارائه می­کنند:

1-اشاعه گزینشی اطلاعات

2-آگاهی رسانی جاری

3-خدمات معرفی کتاب و حدمات کتابشناختی

4-خدمات تابلو اعلانات

طی نظر سنجی که هارت کتابدار نظام­های وب[30] به منظور تعیین نیازها و خواسته­های مراجعین کتابخانه از جامعه کتابخانه بهداری ویتون فرانسیسکن[31] انجام داد نتایج حاصل حاکی از آن بود که کاربران کتابخانه مایلند از طریق  آر اس اس به خدماتی نظیر آگاهی رسانی جاری، فهرست مندرجات مجلات تخصصی، هشدارهای ایمنی و سلامت، آموزش در مورد بیماریها، راهنماها و آموزش مداوم دسترسی پیدا کنند. با توجه به این تحقیق  و پژوهشهای دیگر در این حوزه می­توان نتیجه گرفت که برخی خدمات بصورت مشترک برای تمامی کتابخانه­ها قابل انجام است و برخی نیز برای هر نوع کتابخانه­ای می­تواند بصورت اختصاصی باشد. آر اس اس فناوری است که پتانسیل غلبه بر بسیاری از چالشهای پیش روی بازاریابی در کتابداری و اطلاع رسانی را دارد. و ابزاری است که این توانمندی را دارد که صد در صد محتوای مورد نظر را به کاربران انتقال دهد. همچنین این امکان را فرهم می­کند تا وب سایت کتابخانه را به یک سایت قابل جستجوی بسیار عالی تبدیل نماید. از دیدگاه بازاریابی یک تفسیر ساده از آر اس اس  این است که آر اس اس  به آسانی قابل استفاده جهت انتشار محتوا برای کتابداران و ناشران است. به نحوی که به کاربران این اجازه را می­دهد تا بدون نگرانی از متوقف شدن پیغامها بوسیله نرم­افزارهای ضد اسپم[32]، مطالب به دستشان برسد. به کارگیری آر اس اس  می­تواند ترافیک بسیار روانی را بر سایت کتابخانه حاکم کرده، کاربران را از مراجعات زیاد به سایت کتابخانه بی نیاز نماید و حتی باعث ارتقاء سطح کیفی سایت شود.

مهم­ترین کاربرد آر اس اس  برای کتابخانه­ها به کار گرفتن آن به منظور پیغام رسانی و خبررسانی به کاربران است. تعدادی از کتابخانه­های عمومی، تخصصی و دانشگاهی که به منظور خبررسانی به کاربران خود از آر اس اس  استفاده می‌کنند از این قرار هستند:

  • Georgia State University Library
  • Lunar and Planetary Institute, Center for Information and Research Services
  • Minneapolis Public Library
  • Northwestern University Library
  • Ohio University Libraries
  • Rowland Institute at Harvard Library
  • Suburban Library System
  • University of North Carolina at Chapel Hill Libraries
  • University of Windsor, Leddy Library
  • بسیاری از کتابخانه­ها، علاوه بر خبررسانی، به ارزش آر اس اس  برای توسعه خدمات عادی خود پی برده­اند. به عنوان مثال برخی کتابخانه­ها به منظور تهیه "راهنمای منابع اینترنتی" خود از آن بهره می­برند. از قبیل لیستی که کتابخانه عمومی مینیاپلیس[33] از منابع وب خود تهیه کرده­است. تعدادی از سایتها نیز به تهیه راهنماهای موضوعی مرتبط می­پردازند.

 

  • تعدادی از کتابخانه­ها این امکان را برای کاربران خود فراهم کرده­اند، تا از طریق فیدهای آر اس اس  اطلاعات روزآمدی از سفارشات کتب، فیلم­ها و دیسک­های فشرده را دریافت نمایند. کتابخانه­های زیر از این جمله­اند:

 

  • ارسال فید به کاربران تنها به ارسال لیست تازه­های کتب و دیگر تک نگاشتها خلاصه نمی­شود. مثلا دفتر مرجع قانون­گذاری[34] در هاوایی علاوه بر تدارک فیدهایی برای اطلاع رسانی در مورد انتشارات سازمانی خود، به منظور در دسترس قرار دادن دیگر مقالات برگزیده ژورنالهای تخصصی(قانون­گذاری) فیدی را تهیه و به آدرس زیر در اختیار کاربران خود قرار می­دهد:

(http://hawaii.gov/lrb/reports/libdocs.html)

 

تصویر 8. وب سایت دفتر مرجع قانونگذاری هاوایی(http://hawaii.gov/lrb/reports/libdocs.html)

 

 

       همچنین کنسریسیوم ایالتی اهایو به نام شبکه کتابخانه­ای و اطلاع رسانی اهایو[35] فیدهایی را به تمامی ژورنال‌های ‌قابل دسترس از طریق مرکز ژورنال­های الکترونیک خود، فراهم کرده ­است.

( http://journals.ohiolink.edu/rsshelp.html)

 

  • علاوه بر موارد فوق بسیاری از کتابخانها به منظور ارتقاء کیفیت خدمات مرجع خود به استفاده از آر اس اس  روی آورده­اند. از جمله دانشگاه آلبرتا[36] (کانادا) به منظور آموزش دانشجویان در نحوه بهره­گیری از کتابخانه فیدی را به آدرس زیر فراهم کرده است:

https://www.library.ualberta.ca/studenttraining

       افزون بر این کتابخانه دانشگاه تنسی[37] فیدی را تحت عنوان Alpha Channel به منظور معرفی خدمات چندرسانه­ای    کتابخانه به جامعه آموزشی دانشگاه فراهم کرده است:

بسیاری از دانشگاه ها، ناشران، انجمن های علمی و تخصصی، فراهم کنندگان اطلاعات و بانکهای اطلاعاتی در حال حاضر به ارائه خدمات آر اس اس می پردازند که اسامی تعدادی از آنها ارائه می شود(Bhatt, 2006):

  • Cornell University
  • New York University,
  • Rensselaer Polytechnic Institute
  • Stony Brook University
  • Syracuse University
  • Highwire Press Journals,
  • HubMed (PubMed rewired),
  • IEEE Xplore,
  • Knovel,
  • Lexis/Nexis Academic Universe,
  • NASA Astrophysics Data System,
  • OSTI (Office of the Scientific and Technical information of the U.S. Department of Energy),
  • Proquest,
  • Refwork,
  • USGS (U.S. Geological Survey)  

 

 

 

 

تصویر 9. وب سایتAlpha Channel متعلق به کتابخانه دانشگاه تنسی

 

 

5-مزایا و کاربردهای آر.اس.اس. در کتابخانه‌ها

همانطور که مشاهده گردید بسیاری از کتابخانه ها اعم از عمومی، تخصصی، دانشگاهی و دیگر انواع کتابخانه ها به اهمیت به‌کارگیری آر اس اس پی برده اند، و به استفاده از آن روی آورده اند. بطور خلاصه میتوان مزایای به‌کارگیری آر اس اس در کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی را به شرح زیر بیان نمود:

1-سادگی ایجاد ان برای مدیران و آسانی استفاده برای کاربران؛

2-حفظ پهنای باند اینترنتی به علت استفاده از فنآوری ذخیره سازی؛

3-صرفه جویی قابل توجه در زمان برای تهیه کنندگان اطلاعات، مدیران و کاربران؛

4-دسترسی کاربران به اطلاعات روزآمد بصورت خودکار؛

5-حذف اطلاعات غیرضروری بصورت خودکار و عدم وجود اسپم[38] و ویروس در فیدهای آر اس اس؛

6-ایجاد محتوای یکپارچه برای اطلاعات؛

7-ارسال به موقع اطلاعات و اخبار جدید به کاربران به صورت اتوماتیک؛

8-امکان کنترل مناسب؛

9-انتشار لیست کتب و منابع جدید؛

10-امکان ارسال دیرکرد برای کاربران؛

11-اشاعه اطلاعات گزیده؛

12-آگاهی رسانی جاری؛

13-معرفی لیست کتب پراستفاده؛

14-انتشار و ارسال فهرست مندرجات مجلات چاپی و الکترونیکی به کاربران؛

15-افزایش دسترس پذیری و در معرض دید قرار گرفتن اطلاعات.

در صورتی که آر اس اس بطور گسترده در تمامی کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی به کار گرفته شود، بدون شک کاربردهای جدید دیگری نیز به لیست فوق افزوده خواهد شد، و این مستلزم آگاهی و خلاقیت کتابداران و متخصصین اطلاعات است.

با وجود استفاده گسترده از فن­آوری آر اس­اس  هنوز مشکلاتي در استفاده از آن‌ وجود دارد که متخصصین اطلاعات و کتابداران باید در جهت از بین بردن این مشکلات فعالیت گسترده ای انجام دهند. برخی از مشکلات موجود از این قرارند:

- هنوز بسياري از وب‌سايت‌ها امكان استفاده از آراس­اس را ارائه نکرده‌اند؛

- آر‌اس‌اس سایتهای معتبری نظیر ابسکو[39] و پاب مِد[40] تاريخ انقضا دارند؛

- از تمام امکانات توانايي بالقوه آر‌اس‌اس‌ها به طور کامل استفاده نشده‌ است؛

- ممکن است قانون حق مؤلف به‌خوبي رعایت نگردد؛

- جهت به حداقل رساندن نتایج غیر مرتبط وحصول بهترين اطلاعات، لازم است کتابداران متخصص جهت ارزیابی منابع به کار گرفته شوند‌(Hart, 2007-2 ).

 

منابع

حمیدی، علی (1386). "آر اس اس  و کاربرد آن در کتنابخانه­های تخصصی"، مجموعه مقالات نهمین همایش کتابداران سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، شیراز 21-23 فروردین 1385، تهران: سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، معاونت امور اداری، مالی و منابع انسانی، مرکز مدارک علمی، موزه و انتشارات، 102-89.

صفایی، امین (1385). "خودتان  RSS Feed Reader بسازيد: نگاهي به فناوري آر اس اس  و ارزيابي آن"‌ ماهنامه شبکه، شماره70. قابل دسترس در: http://www.shabakeh-mag.com/Articles/Show.aspx?n=1002944

مرادی، شیما. (1386). "کاربرد آراِس‌اِس درکتابخانه‌هاي تخصصي" فصلنامه علوم و فناوري اطلاعات، دوره 22شماره4: ص. 82-71.

 

"All about rss " (2004). available at: http://www.faganfinder.com/search/rss [Accessed 15 Sep. 2009].

Bansode, Sadanand, Dahibhate, N.B., Ingale, Kishore(2009) “RSS  Applications in Libraries and Information Centres”Libraries at University of Nebraska-Lincoln Library Philosophy and Practice (e-journal). Availanle at: http://www.webpages.uidaho.edu/~mbolin/bansode-dahibhate-ingale.htm [Accessed 16 Sep. 2009].

 

Bhatt, Jay (2009). “Using RSS to increase user awareness of e-resources in academic libraries” [On-Line] Available: http://liblogs.albany.edu/library20/2007/08/academic_libraries_and_20.html [Accessed 10 Oct. 2009].

Dey, Nabin Chandra, Sarkar, Pronab. (2009). “RSS Feeds and its Application in Library Services”. 7th International CALIBER-2009, Pondicherry University, Puducherry, February 25-27, 2009 INFLIBNET Centre, Ahmedabad. [On-Line] Available: http://www.inflibnet.ac.in/caliber2009/CaliberPDF/42.pdf [Accessed 22 Sep. 2009].

 

Hart, Lauree. (2007-1). RSS Feeds create added value for special libraries. Information Outlook v.11 n.8: 27-29. [On-Line] Available: http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FWE/is_8_11/ai_n27361405/ [Accessed 15 Sep. 2009].

 

------. (2007-2). “Library 2.0: RSS Feeds Dynamic Users for Special Libraries”. Special libraries association conference (SLA2007) available at: www.sla.org/pdfs/sla2007/hartrssfeeds.pdf [Accessed 15 Sep. 2009].

Lewin, James. (2000). "An introduction to RSS news feeds. Using open formats for content syndication. " [On-Line] Available: http://www.ibm.com/developerworks/library/w-rss.html#author1 [Accessed 10 Oct. 2009].

Michael Fagan (2004). All about RSS. [On-Line] Available: http://www.faganfinder.com/search/rss.php [Accessed 24 Aug. 2009].

O'Reilly, Tim (2005). “What Is Web 2.0: Design Patterns and Business Models for the Next Generation of Software”. [On-Line] Available: http://oreilly.com/web2/archive/what-is-web-20.html [Accessed 25 Aug. 2009].

W3Schools (2008). “Introduction to RSS”. Available: http://www.w3schools.com/rss /rssintro.asp

http://en.wikipedia.org/wiki/rss

http://www.opml.org

http://www.akamai.com

http://www.mp3.com

http://www.flickr.com

http://www.kodakgallery.com

http://www.napster.com/about_napster.html

http://www.evite.com

http://upcoming.yahoo.com

http://api.evdb.com

http://www.userland.com



[1] ICTs=Information and Communication Technologies

[2] RSS= Really Simple Syndication

[3] weblog

[4] XML

[5] feed

[6] podcast

[7] web Feed

[8] Userland

[9] Netscape

[10] RSS reader

[11] news reader

[12] online

[13] www.google.com/reader

[14] http://my.yahoo.com

[15] Firefox

[16] IE=Internet Explorer

[17] HTML

[18] outlook

[19] PDA= Personal Digital Assistant

[20] RDF= Resource Description Framework

[21] OPML= Outline Processor Markup Language

[22] سیستم به اشتراک گذاری عکس شرکت کوداک

[23] سایتی است که امکان ساخت فوتوبلاگ (وبلاگ عکس) را در اختیار کاربران قرار می‌دهد.

[24] از قویترین سایتهای مدیریت محتوا با بیش از 30000 سرور در سراسر دنیا که بخشی عظیمی از ترافیک وب را بر عهده دارد.

[25] وب سایتی از اجزا شبکه های سی نت که به ارائه اطلاعات در مورد موسیقی دیجیتال، هنرمندان، آهنگها و غیره می پردازد.

[26] نپستر سایتی پیشگام در موسیقی دیجیتال است که نهایت موسیقی تعاملی را ارائه می کند. و روشهای بهتری به منظور یافتن، به اشتراک گذاشتن، دریافت کردن و لذت بردن از موسیقی را در هر زمان و مکانی فراهم می کند.

[27] اویت سایتی است به منظور ایجاد، ارسال و مدیریت کارت دعوت.

[28] سایتی از مجموعه یاهو برای تاریخ نگاری رویدادها، که با وارد کردن نام محل مورد نظر وقایع اخیر و نیز قریب الوقوع در آن محل را نمایش می دهد.

[29] خدمتی بر اساس وب است که با هدف کمک به کاربران برای جستجو ، پیگیری و به اشتراک گذاری اطلاعات در مورد وقایع و اتفاقات کاربرد دارد.

[30] web systems librarian

[31] Wheaton Franciscan Healthcare

[32] anti spam

[33] Minneapolis Public Library

[34] Legislative Reference Bureau

[35] The Ohio Library and Information Network

[36] The University of Alberta

[37] The University of Tennessee

[38] spam

[39] Ebsco

[40] PubMed




پرینت
تمام حقوق این اثر برای شرکت مهندسی ارتباطات پیام مشرق و نرم افزار کتابخانه 2.0 ثنا محفوظ می باشد.